Na arheološkom lokalitetu Anine u Ćelijama došlo je do oštećenja koja su počinila za sada nepoznata lica, zbog čega je Zavod za zaštitu spomenika kulture Valjevo podneo krivičnu prijavu Osnovnom javnom tužilaštvu u Valjevu.
Prijava je podneta zbog neovlašćenog izvođenja arheoloških radova i oštećenja tuđe stvari. Pričinjena je znatna materijalna šteta na konzervatorsko-restauratorskim radovima, a narušena je i autentičnost i prezentacija lokaliteta, što predstavlja nenadoknadiv gubitak naučnih podataka.
Kameni delovi rekonstruisanih rimskih građevina teškim predmetom razbijeni su u paramparčad, dok način iskopavanja, raspored i dimenzije rupa ukazuju na to da je lokalitet pretraživan pomoću detektora metala.
Krivična prijava je podneta protiv nepoznatog (NN) lica zbog postojanja osnova sumnje da je u periodu između 26. juna i 3. jula, neovlašćeno vršio iskopavanje u okviru nepokretnog kulturnog dobra – arheološkog nalazišta lokalitet Anine u selu Ćelije, odnosno s namerom vandalizovao konzervirane i rekonstruisane delove balneuma, uništio deo konzervatorskih radova izvedenih tokom prethodnih istraživanja, oštetio kaldrmisane pristupne staze, trajno narušio arheološki kontekst na mestima neovlašćenih iskopavanja, i tom prilikom prouzrokovao štetu nepokretnom kulturnom dobru, čime je izvršio krivično delo uništenje i oštećenje tuđe stvari iz člana, kao i krivično delo neovlašćeno izvođenje arheoloških radova.
Ovlašćeni predstavnik Zavoda za zaštitu spomenika kulture „Valjevo“, Radivoje Arsić, dipl. arheolog MA, konzervator savetnik Zavoda, izvršio je uvid u stanje nepokretnog kulturnog dobra – arheološkog nalazišta lokalitet Anine:
“Prilikom redovnog obilaska arheološkog lokaliteta konstatovano je da je na lokalitetu izvršeno namerno oštećenje arheoloških ostataka, kao i neovlašćeno prekopavanje pojedinih delova lokaliteta.
Način izvođenja iskopavanja, raspored rupa i njihove dimenzije ukazuju na osnovanu sumnju da je lokalitet bio predmet neovlašćenog pretraživanja upotrebom detektora metala, pri čemu su izvršena prekopavanja arheoloških slojeva bez odobrenja nadležne ustanove.
Ovakvim postupanjem pričinjena je direktna šteta arheološkom lokalitetu, jer je narušena stratigrafija i kontekst arheoloških nalaza, što predstavlja nenadoknadiv gubitak naučnih podataka.
Poslednji redovan obilazak arheološkog lokaliteta izvršen je šest dana pre uočavanja oštećenja, kada nisu konstatovane nikakve promene na lokalitetu. Tom prilikom nisu uočeni tragovi neovlašćenog ulaska, prolaska kroz visoku travu, niti bilo kakvi tragovi prekopavanja ili oštećenja arheoloških struktura.
Na objektu prodavnice koja se nalazi na Ibarskoj magistrali, kod skretanja za arheološki lokalitet „Anine“, postavljena je sigurnosna kamera čije vidno polje obuhvata prilazni put, odnosno skretanje ka lokalitetu. S obzirom na to da se lokalitet nalazi u ulici sa malim brojem stanovnika i ograničenim saobraćajem, smatramo da bi pregled snimaka sa navedene kamere za period između poslednjeg obilaska i 3. jula mogao biti od značaja za utvrđivanje kretanja vozila ili lica koja su pristupala lokalitetu.
Uočena oštećenja predstavljaju težak oblik ugrožavanja nepokretnog kulturnog dobra.”
U međuvremenu, preduzimaju se sve mere da se lokalitet obezbedi od daljeg uništavanja, izradi program hitne sanacije oštećenih konzervatorskih radova i zvrši arheološko dokumentovanje svih neovlašćeno iskopanih površina, kao i proceni stepen gubitka arheoloških podataka.
Nepokretno kulturno dobro – arheološkog nalazišta lokalitet Anine u selu Ćelije, opština Lajkovac, utvrđeno je za arheološko nalazište Odlukom Vlade Republike Srbije u maju 2013. godine.
Lokalitet Anine čine ostaci rimske vile rustike i velikog poljoprivrednog dobra iz kasnog rimskog perioda, s kraja 3. i početka 4. veka, a stručnjaci ga ubrajaju među najznačajnije i najbolje očuvane primere rimske ruralne arhitekture u zapadnoj Srbiji.
Prethodni put je lokalitet Anine bio na meti vandala 2020. godine, o čemu svedoči i tekst iz Arhive portala lajkovacnadlanu.rs.
