Četvrtog februara obeležava se Svetski dan borbe protiv raka, kada se prigodnim aktivnostima i savetima skreće pražnja na ovu javno zdravstvenu problematiku, jer su po incidenci oboljevanja i smrtnosti, maligne bolesti jedne od najčešćih. Srbija prati svet i po obolelima od raka, jer smo stara populacija, pa je očekivan i broj obolelih, koji u narednom periodu takođe za očekivanje, može biti intenzivniji. Globalna kampanja koja se sprovodi od 2025. do 2027. godine pod nazivom”Jedinstveno povezani”, bazira se na individualnom i personalizovanom pristupu lečenju obolelog. U poređenju sa podatcima iz 2024. i 2025. godine broj novoobolelih od najrazličitijih lokalizacija karcinoma u Zdravstvenom centru Valjevo je približno isti. U 2025. godini ukupan broj novootkrivenih oboljenja raka iznosi 769 paciejnata. Od ukupnog broja najzastupljeniji su karcinomi digestivnog trakta jednjak, želudac, debelo crevo i to 183 novoobolelih. Svih vrsta karcinoma kože ima 216, od kojih je 18 maligni melanom. Novoobolelih od karcinoma pluća bilo je 44, dok je karcinom dojke otkriven kod 76 žena, a prati ga ženski genitalni karcinom sa 71 novootkrivenom u 2025. godini. Urinarne lokalizacije karcinoma otkrivene su kod 56 osoba, a muških genitalnih organa bilo je 63 novootkrivena. Karcinom paraštitne žlezde je pogodio 33 novoobolela. Lokalizacije usta, ždrela, larinksa ima 20 ljudi. U ranijem periodu je bilo i obolelih od karcionoma hematopoeznog sistema, zatim moga i jezika, ali u 2025. godini na sreću, nema nijednog novoobolelog od ovih lokalizacija.
- Od ukupnog broja obolelih, na žalost jedna trećina premine, a u Srbiji prema ranijim podatcima ima oko 40 hiljada ljudi obolelih od neke vrste raka. Lečenje se odnosi na multidisciplinarni pristup i da ne možemo gledati sve ljude na isti način jer je akcenat na tome da je svaki pacijent priča za sebe. Više smo bazirani na odnos pacijent – doktor u smislu boljeg razumevanja potreba pacijenta, ali ključnu ulogu u procesu lečenja igra i porodica. Porodica bi trebalo da bud euključena kod svakoga ko dobije dijagnozu raka kako bi se proces lečenja što lakše prevazišao. Zastupljenost prema polu ukazuje da i dalje kod muškaraca ima najviše karcinoma pluća i debelog creva, a kod žena je karcinom dojke na prvom mestu, ali ga prate i debelo crevo i ginekološki maligniteti – rekla je dr Tijana Tomić Lukić, specijalsita onkologije, načelnik Službe za produženo lečenje i negu.
Dr Tomić Lukić je podvukla stav struke da se smatra da čak 40% maligniteta može da se izbegne ukolko se spreče ti faktori rizika o kojima se govori u sklopu prevencije zdravlja, a to su pre svega pušenje, loša ishrana, gojaznost, nedovoljna fizička aktivnost. U Zdravtsvenom centru Valjevo uz omogućavanje savremene terapije koja je dostupna svim pacijentima, teži se da se dijagnoza i tok lečenja raka prevede u hroničnu bolest pod kontrolom, pa je i stopa preživljavanja uvećana, ali samo ukoliko se pacijenti jave na vreme u ranim stadijumima bolesti.
- Što se tiče Službe za produženo lečenje i negu u okviru koje se nalazi i Odsek onkologije i Dnevna bolnica za hemoterapiju, mi sarađujemo sa kolegama iz tercijarnih centara, tako da generalno, od protokola terapija, što je u zemlji dostupno svuda, dostupno je i nama u Valjevu. Dosta novih terapija je prevedeno iz tercijarnih ustanova ovde kod nas u Bolnicu tako da je omogućeno tim pacijentima da komfornije primaju terapiju bez putovanja u Beograd ili druge centre. Naša ustanova se zaista trudi da sve ono što je potrebno pacijentima da obezbedi, tako da svi lekovi koji su spušteni na sekundar su dostupni u Zdravstevnom centru Valjevo – navela je dr Tomić Lukić, dodajući da su i dalje najzastupljenije lokalizacije obolelih od karcinoma pluća i dojke.
Preventivni pregledi na kojima se potencira sa razlogom se rade u zdravstvenim ustanovama jer omogućavaju rano otkrivanje oboljenja pre svega kod mlađe populacije, ali je trend povećanja obolelih i dalje prisutan kod starije popluacije iznad 65 godine života. U Srbiji se sprovode organizovani nacionalni skrining programi raka dojke, raka grlića materice i kolorektalnog karcionoma.
U februaru se obeležava i 15. februar koji je posvećen deci oboleloj od raka i taj dan posebno organizacija NURDOR skreće pažnju na ovu zdravstvenu problematiku i male heroje.
