Piše: Milutin Ranković
Selo Strmovo je mnogo starije naselje, nego što se u javnosti govori. Strmovo je više od sela!
U Strmovu se naziru arheolopki ostaci iz 4. veka nove ere, a legenda kaže da de i despot Stefan Lazarević odmarao u ovom mestu.
O Strmovu kolubarskom se malo i šturo pisalo, bez ozbiljne antrpološke i istorijske analize i sve to bez temeljnih dokaza. Najčešće se kaže da je to selo u lajkovačkoj opštini, naseljeno u 17. veku i da su u njega došli Jerinići i doneli ime sela iz Drinskog Strmova, te da se ne zna da li je ranije tu bilo stanovnika i uglavnom se pozivaju na Ljubomira Pavlovića i knjigu Kolubara i Podgorina. Nepobitno je da su Jerinići i Brzakovići došli u Strmovo, ali sigurno ne na neku potpuno pustu zemlju, već u naselje koje je tu postojalo još od 3. i 4. veka nove ere, o čemu svedoče aheološki ostaci koje Strmovci iskopavaju, a koji su istovetni sa onim u Aninama na čijim ostacima se vidi i prerađeni deo, kada su u srednjem veku srpski plemići Petko, Marko i Stevan, naselili ove krajeve.. Pa zar se uzvišenje u Strmovu ne zove Stolica, niko još nije porekao da bi to moglo bilo mesto stolovanja vlastelina Marka, pogotovu što neki autori pominju da se to mesto zvalo Strom, Strm, ili Strmovo, preko puta koga je Pridvorica a u blizini Markova Crkva, po i danas živom narodnom predanju zadužbina ovog plemića? Ako na tom prostoru nije bilo stanovnika, ko je onda pre 17. veka prenosio legendu o Marku, Petku i Stepanu? Istoričari znaju da su Kolubarci učestvovali kao frajkori u Austrijsko – turskom ratu, da su mnogi i izginuli a neki se odselili u Slavoniju, Srem, Bačku, Dalmaciju… Ali, ostale su iza njih neke udovice i nejač koja kad bi odrasla i koja su se udavala i ženila za doseljenike, pa otuda i dve slave u brojnim poriducama, jedna donesena, a druga slava zemlje, to jest starosedelaca. Dakle, Strmovci u sebi imaju i te kako i starosedelačke krvi. Jedan od izvora sa pitkom vodom nosi ime Despotovac i tu predanje kaže da se kraj tog izvora odmarao despot Stefan Visoki, sin kneza Lazara, bilo je to dakle u 14. veku.
Takođe kod Pavlovića piše, a drugi prepisuju, da su Živkovići i Rankovići doseljeni iz različitih krajeva. Živkovićii iz Polimlja, a Rankovići sa Strmne Gore. Ne može biti da su generacije Živkovića i Rankovića (Bangića i Kulača) u zabludi da su Živko i Ranko, po kojima nose prezimena rođena braća, pri tom su im parcele jedne do drugih, ai vodu piju sa iste Bubanje. Barem su morala biti braća po majci, jer Živkovići slave Sv Nikolu, a prikađuju Mratu, Dok Rankovići slave Mratu, a prikađuju Sv. Nikolu. Dalje takođe pišu- Rankovići su u vrene Kočine krajine sišli iz porodice Lekića sa Strmne Gore.. Prezmena postaju stalna u Srbiji tek naredbom kneza Aleksandra Karađorđevića 1851. Prezime Ranković, nastalo upravo u Strmovu po kmetu Ranku Vasilijevom (Vasiljeviću), Vasilije ili čak njegov otac su mogli sići iz Lekića, kao i Dobrivojevići, Markovići, Vićentijevići i drugi koji slave Mratindan u Slovcu, pa i Gvozdenoviću. A svi zajedno potiču iz bratstva Kosorića, koji su dali najduže vojvodstvo u Drobnjaka (Durmitirska oblast) , Dali su 9 vojvoda ali i sveštenike. To bratstvo izgadilo je i crkvu Sv. Nikole u Drobnjaku, samo godinu dana mlađu od manastira Morača. O Kosorićima je pevao čak i crnogorski kralj Nikola, a kada bi zašli u poreklo tog bratstva još pre 14. veka, korene bi našli u Despovićima, plemstvom u rangu Kotromanića. Rankov sin Gligorije (ili Vićentije), radio je na dvoru kod Aleksandra Obrenovića i pominje se kao priložnik za izgradnju Saborne crkve u Beogradu.
Takođe, ne postoje ni Rankovići u Strmovu, različitog porekla i i ne slave različite slave, svi su potomci kmeta Ranka. Na strani starine i značaja Strmova su brojni dokazi, ali i predanja i ono iziskuje ozbiljan naučni rad, jer je Strmovo više od sela.
